BSD ve linux camiasinda FreeBSD ZFS dosya sistemini ilk port eden işletim sistemi oldu. ZFS'i i ilk duydugumda emektar Sun (sparc) sunucularımızdan birini üzerinine sırf denemek için solaris 10 kurmuştum. Kurcalamak fırsat olmadı.Kısmet FreeBSD'ninmiş.

ZFS'in tüm özelliklerini anlatmak çok zor. ZFS yönetimi ile ilgili Sun tarafından yazılan belge 190 sayfa
Dolayısı ile benim burda yazdıklarım ZFS'in sadece benim tarafından kullanılan özellikleri.

ZFS kullanmanız için en azından 1Gbyte belleğinizin olması öneriliyor.ZFS klasik dosya sistemlerinin
birçok limit ve zorluklarını ortadan kaldırıyor. Merak edenler ayrıntılarını google'dan aratıp öğrenebilir ama pratikte benim hoşuma gidenler.

Dosya sistemi maksimim büyüklüğü gibi bir derdiniz yok.(2 Tbyte limitlerle uğraşmaktan bıkanlar için)
Max dosya büyüklüğü limitiniz yok.
Dosya sisteminizin büyüklüğünü ihtiyacınıza göre küçültüp büyütebiliyorsunuz.
İsterseniz verileriniz dosya sistemine sıkıştırılarak aktarılabiliyor.
Yazma işlemleri copy on write olduğu için fsck'ya son
Kolayca RAID1,0, 5,6,10, 50 yapma olanağı
Block size'ı sonradan değiştirme olanağı
Disk snapshot alma yeteneği.
Kullanım kolaylığı.

ve burda yazmadığımız birçok güzel özellik. ZFS için kullandığım sunucu 2 adet AMD Opteron 252 işlemcisine sahip üzerinde 4 adet sata disk var. ad6,ad8 ve ad10 disklerini zfs üzerinde raidz2 yapmak için kullanacağız.FreeBSD kurulumu AMD64 dağıtımı üzerinden yapıldı.

FreeBSD'de ZFS in açılışta aktif olması için ilk olarak /etc/rc.conf dosyasına aşağıdaki satırları ekiyoruz.

zfs_enable="YES"

Bundan sonra yapmanız gereken FreeBSD wiki'de açıklandığı üzere /boot/loader.conf dosyasının içine aşağıdaki satırları ekleyerek:
vm.kmem_size="512M"

çekirdeğinizde kmem adres alanını ZFS için biraz daha artırmak . Aksi taktirde söyle bir hata ile karşılaşabiliyorsunuz:
Apr 8 06:46:08 nas savecore: reboot after panic: kmem_malloc(131072): kmem_map too small: 528273408 total allocated
Bu durumda 512M değerini daha yükseğe çekmek gerekiyor (1024M).Sunucuda kullandığım diskleri başka sunuculardan söktüğüm için üzerlerinde bad sector bulunmadığından emin olmam gerekiyordu. FreeBSD port kolleksiyonunda bulunan badblocks programı ile tarama yaptım.

[root@alchemist ~]# cd /usr/ports/sysutils/e2fsprogs
[root@alchemist ~]# make install
[root@alchemist ~]# badblocks -o /root/ad10.txt -w -b 4096 -c 512 -s /dev/ad10

Yukarıdaki komut /dev/ad10 'da bad sector varsa numaralarını /root/ad10.txt dosyasının altında yazmasını söylüyor.Şansıma 3 diskte temiz çıktı. Artık ZFS ile oynamaya başlayabiliriz. 3 adet diskimiz vardı. Birine zfs pool'u oluşturalım.

[root@alchemist ~]# zpool create log /dev/ad10

Komut tam olarak bu kadar. ZFS sizin için yarattığınız pool'u /log altına otomatik olarak mount editor.
Bunu ext3, ufs te yapar diyebilirsizi o zaman birde şuna bakalım. 3 diskle RAID 6 (ZFS'te RAIDZ2 olarak geçiyor)
yapalım.

[root@alchemist ~]# zpool create log raidz2 /dev/ad6 /dev/ad8 /dev/ad10

 [root@alchemist ~]# df -m
Filesystem  1M-blocks Used  Avail Capacity  Mounted on
/dev/ad4s1a     26389 2306  21971    10%    /
devfs               0    0      0   100%    /dev
log            232942    0 232942     0%    /log

işte bu kadar. RAID5 yapmak için raidz2 yerine raidz yazmanız yeterli. RAID1 yapmak içinse mirror yazıyoruz.
[root@alchemist ~]# zpool create log mirror /dev/ad8 /dev/ad10

Bu kadar kolay olacağını tahmin etmemiştim açıkcası. Pool yaratılması için 1-2 sn beklemeniz yeterli oluyor.Sonra yaratığınız pool'u direkt olarak kullanabiliyorsunuz. FreeBSD üzerinde gmirror ile RAID-1 yazıma bakarsanız RAID olayın ne kadar kolaylaştığını görebilirsiniz. Ben diskleri RAID6 kullanacağım için bundan sonraki kısmı RAID6 yapılandırmasında gösterdim. Yarattığımız pool'un durumuna bir bakalım.

[root@alchemist ~]# zpool list
NAME                    SIZE    USED   AVAIL    CAP  HEALTH     ALTROOT
log                     696G    338K    696G     0%  ONLINE     -

[root@alchemist ~]# zpool status
  pool: log
 state: ONLINE
 scrub: none requested
config:

        NAME        STATE     READ WRITE CKSUM
        log         ONLINE       0     0     0
          raidz2    ONLINE       0     0     0
            ad6     ONLINE       0     0     0
            ad8     ONLINE       0     0     0
            ad10    ONLINE       0     0     0

errors: No known data errors

Bu kısıma kadar olanlar örnekti. Bu örneklerden sonra benim ne yaptığım ve açıklamalarına gelirsek:
#logman adında RAID6 yapılandırmasında bir pool oluşturup içinde logs adı altında bir dosya sistemi yaratalım.
[root@alchemist ~]#zpool create logman raidz2 /dev/ad6 /dev/ad8 /dev/ad10

[root@alchemist ~]#zfs  create logman/logs
[root@alchemist ~]# df -m
Filesystem  1M-blocks Used  Avail Capacity  Mounted on
/dev/ad4s1a     26389 2306  21972     9%    /
devfs               0    0      0   100%    /dev
logman         232942    0 232942     0%    /logman
logman/logs    232942    0 232942     0%    /logman/logs

#/logman/logs'un büyüklüğü gördüğünüz üzere /logman ile aynı,dosya sistemin büyüklüğünü 10 Gbyte olarak ayarlayalım:
[root@alchemist ~]# zfs set quota=10g logman/logs


[root@alchemist ~]# df -m
Filesystem  1M-blocks Used  Avail Capacity  Mounted on
/dev/ad4s1a     26389 2306  21972     9%    /
devfs               0    0      0   100%    /dev
logman         232942    0 232942     0%    /logman
logman/logs     10240    0  10239     0%    /logman/logs

#/logman/logs altına sistem log dosyalarını atacağımdan dolayı bu kısmı sıkıştırılmış şekilde kullanmak istiyorum.ZFS sıkıştırma özelliğini açıp en üst seviye olan 9 'a ayarlayalım:
[root@alchemist ~]#zfs set compression=on logman/logs
[root@alchemist ~]#zfs set compression=gzip-9 logman/logs


#Dosya sisteminin değiştirebileceğimiz diğer özelliklerin görmek için:

[root@alchemist ~]# zfs get all logman/logs

NAME         PROPERTY       VALUE                  SOURCE
logman/logs  type           filesystem             -
logman/logs  creation       Tue May 27 13:52 2008  -
logman/logs  used           22.9K                  -
logman/logs  available      10.0G                  -
logman/logs  referenced     22.9K                  -
logman/logs  compressratio  1.04x                  -
logman/logs  mounted        yes                    -
logman/logs  quota          10G                    local
logman/logs  reservation    none                   default
logman/logs  recordsize     128K                   default
logman/logs  mountpoint     /logman/logs           default
logman/logs  sharenfs       off                    default
logman/logs  checksum       on                     default
logman/logs  compression    gzip-9                 local
logman/logs  atime          on                     default
logman/logs  devices        on                     default
logman/logs  exec           on                     default
logman/logs  setuid         on                     default
logman/logs  readonly       off                    default
logman/logs  jailed         off                    default
logman/logs  snapdir        hidden                 default
logman/logs  aclmode        groupmask              default
logman/logs  aclinherit     secure                 default
logman/logs  canmount       on                     default
logman/logs  shareiscsi     off                    default
logman/logs  xattr          off                    temporary
logman/logs  copies         1                      default

#Şu ana kadar hangi komutları kullanmışız:

[root@alchemist ~]# zpool history
History for 'logman':
2008-05-27.13:52:03 zpool create logman raidz2 /dev/ad6 /dev/ad8 /dev/ad10
2008-05-27.13:52:53 zfs create logman/logs
2008-05-27.13:58:39 zfs set quota=10g logman/logs
2008-05-27.13:59:09 zfs set compression=on logman/logs
2008-05-27.14:00:39 zfs set compression=gzip-9 logman/logs

#Disklerin okuma/yazma istatistiklerine 10 sn ortalamalı olarak bir bakalım:

[root@alchemist ~]# zpool iostat 10
capacity operations bandwidth
pool used avail read write read write
———- —– —– —– —– —– —–
logman 526K 696G 0 1 33 3.34K
logman 526K 696G 0 0 0 0

#Logman altinda yarattiliginiz temp dizinini /usr/tmp altına mount edelim ama büyüklüğü 2 Gbyte olsun:

[root@alchemist ~]# mkdir /usr/tmp
[root@alchemist ~]# zfs create logman/temp
[root@alchemist ~]# zfs set quota=2g logman/temp
[root@alchemist ~]# zfs set mountpoint=/usr/tmp logman/temp


[root@alchemist ~]# df -m
Filesystem  1M-blocks Used  Avail Capacity  Mounted on
/dev/ad4s1a     26389 2306  21972     9%    /
devfs               0    0      0   100%    /dev
logman         232942    0 232942     0%    /logman
logman/logs     10240    0  10239     0%    /logman/logs
logman/temp      2048    0   2047     0%    /usr/tmp

#Beğenmedik diyelim Yarattığmız kısmı umout edip yok edelim:

[root@alchemist ~]#zfs umount /usr/tmp/
[root@alchemist ~]# zfs destroy logman/temp


#Son olarak normalde yaratığımız dosya sistemlerini /etc/fstab altına yazmamız lazım değil mi ? Ona da gerek yok:

[root@alchemist ~]# zfs mount -a

yeterli.

+

Saygılar.